Kandida Tedavisi nedir?
Candida, insanların çoğunda ağız, bağırsak, cilt ve genital bölgede zararsız şekilde bulunan bir maya mantarıdır. En sık görülen türü Candida albicans’tır. Normalde bağırsak ve vücut florasındaki diğer mikroorganizmalar ve bağışıklık sistemi tarafından dengede tutulur.
Bu denge bozulduğunda Candida aşırı çoğalarak ağızda pamukçuk, tekrarlayan vajinal mantar enfeksiyonları, cilt kıvrımlarında ve tırnaklarda mantar gibi enfeksiyonlara yol açabilir. Bağırsakta aşırı çoğalmanın şişkinlik, gaz, şekerli yiyeceklere aşırı istek ve halsizlik gibi şikayetlerle ilişkili olabileceği düşünülmektedir.
Uzm. Dr. Güzin Güntekin, Tıbbi Mikrobiyoloji uzmanı olarak uzun yıllar laboratuvar şefliği yapmıştır. Mantar enfeksiyonlarının kültür ve laboratuvar tanısı, uzmanlık alanının temel konularındandır.
Nasıl etki eder?
Tedavide ilk adım doğru tanıdır: Şikayetlerin gerçekten Candida’dan mı yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığı, gerekli kültür ve kan tetkikleriyle araştırılır. Tanıya göre gerekli tıbbi (antifungal) tedavi planlanır.
Tamamlayıcı yaklaşımda ise Candida’nın aşırı çoğalmasını kolaylaştıran zemin hedeflenir: Rafine şeker ve basit karbonhidratların azaltıldığı bir beslenme planı, bağırsak florasının probiyotik ve prebiyotiklerle desteklenmesi, bağışıklığı güçlendirmeye yönelik uygulamalar ve tetikleyicilerin (gereksiz antibiyotik kullanımı, kontrolsüz kan şekeri) düzenlenmesi.
Hangi durumlarda uygulanır?
- Tekrarlayan vajinal mantar enfeksiyonları
- Tekrarlayan ağız içi pamukçuk
- Uzun süreli veya sık antibiyotik kullanımı sonrası sindirim şikayetleri
- Şişkinlik, gaz ve şekerli yiyeceklere yoğun istek
- Cilt kıvrımlarında ve tırnaklarda tekrarlayan mantar
- Bağışıklığın zayıfladığı dönemlerde destek
Nasıl uygulanır?
- 1Şikayetlerin, ilaç ve antibiyotik geçmişinin değerlendirilmesi.
- 2Gerekli laboratuvar tetkikleri (kültür, kan testleri vb.) ile tanının netleştirilmesi.
- 3Tıbbi tedavi ve beslenme–flora destek planının oluşturulması.
- 4Bağışıklık desteği ve tekrarı önlemeye yönelik takip.
- Son bir yılda kullandığınız antibiyotik, kortizon ve doğum kontrol ilaçlarını not edin.
- Daha önce yapılmış kültür, kan şekeri ve diğer tahlil sonuçlarınızı getirin.
- Kültür alınacaksa, tetkikten önce antifungal krem veya ilaç kullanıp kullanmamanız gerektiği size önceden söylenir.
- Şikayetleriniz, tekrarlama sıklığı ve risk faktörleriniz değerlendirilir.
- Gerekirse muayene yapılır ve kültür ya da kan tetkikleri istenir.
- Sonuçlara göre tıbbi tedavi ve beslenme–flora destek planı birlikte oluşturulur.
- Beslenme planına genellikle 6–12 hafta uyulması önerilir; bu süre şikayetlere ve tanıya göre değişir.
- Probiyotik ve diğer destekler doktorun önerdiği doz ve sürede kullanılır.
- Kontrol görüşmelerinde şikayetler ve gerekirse tetkikler yeniden değerlendirilir.
Olası yan etkiler
- İlaç tedavisine bağlı yan etkiler, kullanılan ilaca göre ayrıca anlatılır.
- Beslenme değişikliğinin ilk günlerinde geçici halsizlik veya sindirim düzeninde değişiklik görülebilir.
- Probiyotik kullanımının başında hafif gaz ve şişkinlik olabilir.
Kimler için uygun değildir?
- Yüksek ateş, titreme veya genel durum bozukluğu (acil değerlendirme gerekir; ayaktan tamamlayıcı tedavi uygun değildir)
- Kontrolsüz diyabet veya ağır bağışıklık yetmezliğinde yalnızca tamamlayıcı yöntemler (mutlaka ilgili uzmanla birlikte izlenir)
- Gebelikte bazı ilaç ve takviyeler (doktor değerlendirmesiyle)
Kaynaklar
- Pappas PG, Kauffman CA, Andes DR, et al. Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis: 2016 Update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2016;62(4):e1–e50.
